LGS Soru Bankası / Türkçe / Yazım ve Noktalama

12. Yazım ve Noktalama

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

Yazım ve Noktalama

1. Soru 1 · Kavrama · Bağlaç olan 'de' ile hâl eki '-de'· T.8.4.16

   Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
   1. A)
      Kardeşim de bizimle sinemaya gelecek.
   2. B)
      Kitabı masanın üstünde unutmuşsun.
   3. C)
      Bende bu kitabı okumak istiyorum.
   4. D)
      Sende hangi renk kalem var?
   İpucu

   • 'de'yi cümleden çıkar: anlam bozuluyor mu?
   • 'Benim yanımda' mı demek istiyor, yoksa 'ben dahi' mi?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: C

   1. Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz ve ayrı yazılır; hâl eki '-de' ise bitişik yazılır.
   2. 'Kardeşim de' bağlaçtır, ayrı yazılmış; doğru. 'Masanın üstünde' ve 'Sende' hâl ekidir, bitişik; doğru.
   3. 'Bende bu kitabı okumak istiyorum.' cümlesinde 'de' 'ben dahi' anlamındadır; bağlaçtır ve 'Ben de' diye ayrı yazılmalıdır.

2. Soru 2 · Kavrama · Soru ekinin yazımı· T.8.4.16

   Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru ekinin yazımı yanlıştır?
   1. A)
      Ödevlerini bitirdinmi?
   2. B)
      Bu soruyu kendin mi çözdün?
   3. C)
      Pencereyi kapattınız mı?
   4. D)
      Yarınki geziye sen de gelecek misin?
   İpucu

   • Soru eki önündeki sözcüğe bitişik mi yazılır, ayrı mı?
   • Soru ekinden sonra gelen kişi eki nereye eklenir?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: A

   1. Soru eki her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve ünlü uyumuna uyar.
   2. Soru ekinden sonra gelen ekler ona bitişir: 'gelecek misin'.
   3. 'kendin mi', 'kapattınız mı', 'gelecek misin' doğrudur.
   4. 'bitirdinmi' bitişik yazılmış; 'bitirdin mi' olmalı. Cevap 'Ödevlerini bitirdinmi?' cümlesidir.

3. Soru 3 · Pekiştirme · Virgülün işlevleri· T.8.4.16

   (I) Ayşe, yarın sabah erkenden bize uğra.
   (II) Pazardan elma, armut ve portakal aldık.
   (III) Çok yorgundu, yine de oyunu sonuna kadar izledi.
   (IV) Dedem, gençliğinde çevre köylerin hepsinde yıllarca öğretmenlik yapmış.

   Numaralanmış cümlelerin hangisinde virgül, eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılmıştır?
   1. A)
      I
   2. B)
      II
   3. C)
      III
   4. D)
      IV
   İpucu

   • Virgülün iki yanındaki sözler cümlede aynı soruya mı cevap veriyor?
   • Seslenme, özne ve iki ayrı yargıdan sonra gelen virgülleri ayır.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: B

   1. I'de virgül hitaptan ('Ayşe') sonra gelir.
   2. II'de 'elma, armut ve portakal' üçü de 'aldık' fiilinin nesnesidir; virgül eş görevli sözcükleri ayırır.
   3. III'te virgül iki sıralı cümleyi ayırır.
   4. IV'te virgül özneyi belirtmek için konmuştur. Cevap II'dir.

4. Soru 4 · Pekiştirme · Kesme işareti ve özel adlar· T.8.4.16

   Geçen yaz ailecek Karadeniz'e (I) gittik. Önce Trabzon'daki (II) halamı ziyaret ettik, sonra Rize'ye (III) geçtik. Dönüşte halam bize kendi kavurduğu kahveden bir paket verdi; yolda Türk kahvesi'nin (IV) kokusu bütün arabayı sardı.

   Bu metindeki numaralanmış sözcüklerden hangisinin yazımı yanlıştır?
   1. A)
      I
   2. B)
      II
   3. C)
      III
   4. D)
      IV
   İpucu

   • Kesme işareti hangi tür sözcüklere gelen ekleri ayırır?
   • 'kahvesi' sözcüğü bir yer ya da kişi adı mı?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: D

   1. Kesme işareti özel adlara gelen ekleri ayırır.
   2. 'Karadeniz'e', 'Trabzon'daki', 'Rize'ye' özel adlara gelen eklerdir ve doğru yazılmıştır.
   3. 'Türk kahvesi' bir yiyecek-içecek adıdır, özel ad değildir; 'kahvesi' sözcüğüne gelen ek kesmeyle ayrılmaz.
   4. Doğrusu 'Türk kahvesinin' olur. Cevap IV'tür.

5. Soru 5 · LGS düzeyi · Metinde uyulmayan yazım kuralı· T.8.4.16

   Okulumuzun kitap şenliği bu yıl üç gün sürdü. Şenliğe 7. sınıflardan yüz yirmi öğrenci katıldı. İkinci gün İzmirden gelen bir çocuk kitapları yazarı öğrencilerle söyleşi yaptı. Söyleşiyi izleyen Ankaralı bir öğretmen de yazara sorular sordu. Yazar, ilk kitabını 1998'de yazdığını ve o günden beri her yıl bir kitap çıkardığını anlattı.

   Bu metinde aşağıdaki yazım kurallarından hangisine uyulmamıştır?
   1. A)
      Sıra bildiren sayılar rakamla yazılınca rakamdan sonra nokta konur.
   2. B)
      Özel adlara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
   3. C)
      Birden çok kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.
   4. D)
      Rakamla yazılan sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
   İpucu

   • Her kuralın metindeki örneğini bul ve tek tek sına.
   • Seçeneklerdeki her kural için metinde bir örnek bul; örneği kurala uymayan hangisi?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: B

   1. '7. sınıflardan': sıra sayısı rakamla yazılmış, rakamdan sonra nokta var; kurala uyulmuş.
   2. 'yüz yirmi': birden çok kelimeli sayı ayrı yazılmış; kurala uyulmuş.
   3. '1998'de': rakama gelen ek kesmeyle ayrılmış; kurala uyulmuş.
   4. 'İzmirden': özel ada (yer adına) gelen çekim eki kesmeyle ayrılmamış; 'İzmir'den' olmalı. 'Ankaralı' ise yapım eki aldığı için kesmesiz doğrudur. Uyulmayan kural: özel adlara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

6. Soru 6 · LGS düzeyi · Metne noktalama işareti yerleştirme· T.8.4.16

   Dedem kamp çantamı hazırlarken bana sordu (I) “Yağmurluğunu koydun mu (II)” Sonra eksikleri birlikte tamamladık. Çantaya uyku tulumu, mat, el feneri (III) mutfak için de tencere, çatal ve kaşık koyduk.

   Bu metinde numaralanmış yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
   1. A)
      İki nokta, soru işareti, virgül
   2. B)
      Virgül, soru işareti, noktalı virgül
   3. C)
      İki nokta, nokta, noktalı virgül
   4. D)
      İki nokta, soru işareti, noktalı virgül
   İpucu

   • (I)'den sonra dedenin kendi sözleri geliyor; böyle bir yerde hangi işaret konur?
   • (III)'ün iki yanındaki öbeklerin içinde zaten virgül var mı?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: D

   1. (I): Başkasının sözü aktarılmadan önce iki nokta konur.
   2. (II): 'Yağmurluğunu koydun mu' bir soru cümlesidir; soru işareti konur.
   3. (III): Kendi içinde virgülle ayrılmış iki öbek (uyku tulumu, mat, el feneri / tencere, çatal ve kaşık) noktalı virgülle ayrılır.
   4. Cevap: iki nokta, soru işareti, noktalı virgül.