LGS Soru Bankası / Türkçe / Sözcükte Anlam

1. Sözcükte Anlam

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

Söz Varlığı

1. Soru 1 · Kavrama · Bağlamda sözcük anlamı· T.8.3.5

   Bayram sabahı yola erken çıktık ama otoyolda saatlerce çakılı kaldık.

   Bu cümlede altı çizili sözcüğe yüklenen anlam aşağıdakilerden hangisidir?
   1. A)
      Çiviyle bir yere tutturulmuş olmak
   2. B)
      Yerinden hiç kıpırdayamamak
   3. C)
      Yolu kaybedip yanlış yöne gitmek
   4. D)
      Uzun yolculuktan çok yorulmak
   İpucu

   • Sözcüğü çivi çakmaktaki anlamıyla değil, otoyoldaki arabanın durumuyla düşün.
   • Arabanın yolculuk boyunca ne yaptığını tek cümleyle söylemeye çalış.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: B

   1. Yolcular bayram sabahı yola erken çıkmış ama otoyolda saatlerce bekliyor.
   2. 'Saatlerce çakılı kalmak' aracın uzun süre hiç ilerleyemediğini anlatıyor; sözcük mecaz anlamdadır.
   3. Bu anlamı veren seçenek 'Yerinden hiç kıpırdayamamak'tır.

2. Soru 2 · Kavrama · Deyimin anlamı· T.8.3.5

   Sabah haberlerde öğleden sonra sağanak yağış beklendiğini duyan Kerem, şemsiyesini yine de evde bıraktı; akşam eve göz göre göre sırılsıklam döndü.

   Bu cümlede altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
   1. A)
      Kimseye haber vermeden
   2. B)
      Gözlerini açık tutarak
   3. C)
      Hiç beklemediği bir anda
   4. D)
      Olacakları bile bile
   İpucu

   • Kerem yağmur yağacağını ne zaman öğrendi?
   • Deyimi oluşturan sözcüklerin tek tek anlamına değil, Kerem'in davranışına bak.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: D

   1. Kerem yağmur yağacağını sabahtan biliyor.
   2. Buna rağmen şemsiyesini almıyor ve ıslanıyor.
   3. 'Göz göre göre' bir sonucu bile bile, farkında olarak ona yol açmak demektir; doğru cevap 'Olacakları bile bile'dir.

3. Soru 3 · Pekiştirme · Numaralı sözcüklerin bağlamdaki anlamı· T.8.3.5

   Dedem, bahçedeki yaşlı (I) (uzun yıllardır var olan) ceviz ağacının altında oturur, gelen geçenle tatlı (II) (gönül alıcı, hoş) bir dille sohbet ederdi. Onun kırık (III) (parçalara ayrılmış) sesinde bile bir neşe vardı. Akşam olunca ağır (IV) (yavaş) adımlarla eve dönerdi.

   Numaralanmış sözcüklerden hangisinin bu metinde kazandığı anlam yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?
   1. A)
      I
   2. B)
      II
   3. C)
      III
   4. D)
      IV
   İpucu

   • Yay ayraç içindeki anlamı sözcüğün yerine koyup cümleyi yeniden oku; cümle anlamlı kalıyor mu?
   • Her sözcüğün nitelediği varlığa bak: o varlık için verilen anlam olanaklı mı?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: C

   1. Her sözcüğü kendi cümlesinde sına.
   2. I: Ağaç için 'yaşlı' uzun yıllardır var olan demektir; doğru. II: 'Tatlı bir dil' gönül alıcı konuşmadır; doğru.
   3. III: Bir ses parçalara ayrılamaz; 'kırık ses' zayıf, titrek ses demektir. Verilen anlam yanlıştır.
   4. IV: 'Ağır adımlar' yavaş adımlardır; doğru. Cevap III'tür.

4. Soru 4 · Pekiştirme · Metne uygun atasözü· T.8.3.6

   Elif, gökyüzünü yakından görmek için bir teleskop almak istiyordu ama teleskop çok pahalıydı. Ailesinden istemek yerine her hafta harçlığının bir kısmını kumbarasına attı. İlk aylarda biriken para ona çok az göründü. Yine de vazgeçmedi. Bir yıl sonra kumbarayı açtığında teleskobun parasını biriktirdiğini gördü.

   Bu metnin sonuna aşağıdaki atasözlerinden hangisi getirilebilir?
   1. A)
      Damlaya damlaya göl olur.
   2. B)
      Bugünün işini yarına bırakma.
   3. C)
      Sona kalan dona kalır.
   4. D)
      Ayağını yorganına göre uzat.
   İpucu

   • Elif'in her hafta ayırdığı para ile bir yıl sonundaki para arasında nasıl bir ilişki var?
   • Atasözlerinin konusuna değil, verdikleri öğüde bak.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: A

   1. Elif her hafta küçük bir para ayırıyor; başta bu para az görünüyor.
   2. Bir yıl sonra küçük paralar teleskopu alacak kadar büyüyor.
   3. Metnin iletisi: küçük birikimler zamanla büyük bir sonuç doğurur.
   4. Bu iletiyi 'Damlaya damlaya göl olur.' atasözü karşılar.

5. Soru 5 · LGS düzeyi · Deyimlerden yargıya ulaşma· T.8.3.6

   Okul voleybol takımının kaptanı Defne, final maçından iki gün önce bileğini incitti. Bu haberi alan antrenör “Bu maçta kolumuz kanadımız kırıldı.” dedi. Maç günü Defne'nin yerine, sezon boyunca yalnızca iki maçta oynayan Su sahaya çıktı. Su, ilk setten başlayarak yaptığı sayılar ve kurtardığı toplarla göz doldurdu.

   I. Antrenör, kaptanın sakatlanmasıyla takımın güç bir duruma düştüğünü düşünmüştür.
   II. Su, maçtaki oyunuyla izleyenlerin beğenisini kazanmıştır.
   III. Takım, final maçını kazanarak şampiyon olmuştur.

   Bu metne göre numaralanmış yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
   1. A)
      Yalnız I
   2. B)
      Yalnız II
   3. C)
      I ve II
   4. D)
      I, II ve III
   İpucu

   • Her deyimi önce kendi anlamına çevir, sonra hangi yargıyla eşleştiğine bak.
   • Metnin son cümlesinden sonra ne olduğunu metin söylüyor mu?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: C

   1. 'Kolu kanadı kırılmak' çaresiz, güçsüz kalmak demektir; antrenör kaptanın sakatlanmasıyla takımın güç duruma düştüğünü söylüyor. I'e ulaşılır.
   2. 'Göz doldurmak' beğeni kazanmak demektir; Su'nun oyunu izleyenlerin beğenisini kazanmış. II'ye ulaşılır.
   3. Metin maçın sonucunu söylemiyor; III'e ulaşılamaz.
   4. Cevap 'I ve II'dir.

6. Soru 6 · LGS düzeyi · Atasözünün metne katkısı· T.8.3.6

   “Okuma alışkanlığı kazanmak için hiçbir zaman geç değildir.” diyenler haklı olabilir. Yine de bu alışkanlığın en kolay kazanıldığı dönem çocukluktur. Atalarımız boşuna “Ağaç yaşken eğilir.” dememiş. Küçük yaşta kitapla tanışan çocuk, kitabı bir oyuncak kadar yakın bulur; büyüyünce de onu elinden bırakmaz. Bu yüzden anne babalar, çocuklarına masal okumayı bir görev değil, bir armağan saymalıdır.

   Bu metinde atasözüne hangi amaçla yer verilmiştir?
   1. A)
      Okumaya başlamak için hiçbir zaman geç olmadığını göstermek
   2. B)
      Alışkanlığın küçük yaşta daha kolay kazanıldığı görüşünü desteklemek
   3. C)
      Masal okumayı anne babalar için bir görev olarak tanımlamak
   4. D)
      Kitabın çocuk için bir oyuncak kadar yakın olduğunu kanıtlamak
   İpucu

   • Metinde iki görüş var. 'Yine de' sözünden sonra hangisi geliyor?
   • Atasözü ağaçtan söz ediyor ama metnin konusu ne?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: B

   1. Yazar ilk cümlede karşı görüşü anıyor, 'Yine de' diyerek kendi görüşünü söylüyor: okuma alışkanlığı en kolay çocuklukta kazanılır.
   2. 'Ağaç yaşken eğilir.' insanın küçük yaşta kolay biçimlendiğini anlatan bir atasözüdür.
   3. Yazar atasözünü kendi görüşünü desteklemek için kullanıyor.
   4. Cevap: alışkanlığın küçük yaşta daha kolay kazanıldığı görüşünü desteklemek.