LGS Soru Bankası / Türkçe / Söz Sanatları

6. Söz Sanatları

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

Söz Varlığı

1. Soru 1 · Kavrama · Kişileştirme· T.8.3.7

   Aşağıdaki dizelerin hangisinde kişileştirme vardır?
   1. A)
      Dağlar başını eğmiş, sessizce dinliyor bizi
   2. B)
      Gözlerin deniz gibi mavi ve derin
   3. C)
      Bin yıl bekledim seni şu köşe başında
   4. D)
      Gece karanlık, yüreğim aydınlık
   İpucu

   • Her dizede insan olmayan bir varlık insan gibi davranıyor mu, ona bak.
   • 'Gibi' sözcüğü ile zıt anlamlı sözcükler hangi sanatlara işaret eder, düşün.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: A

   1. Kişileştirme, insana özgü bir özelliğin insan dışı bir varlığa verilmesidir.
   2. 'Dağlar başını eğmiş, sessizce dinliyor bizi' dizesinde dağlar baş eğiyor ve dinliyor; bunlar insana özgü davranışlardır.
   3. Öteki dizelerde benzetme, abartma ve karşıtlık vardır.

2. Soru 2 · Kavrama · Söz sanatını bulma· T.8.3.7

   Maçın son saniyesinde atılan sayıdan sonra Mert'in sevinç çığlığı yedi mahalleden duyuldu.

   Bu cümlede hangi söz sanatı yapılmıştır?
   1. A)
      Benzetme
   2. B)
      Kişileştirme
   3. C)
      Karşıtlık
   4. D)
      Abartma
   İpucu

   • Bir insanın sesi gerçekte ne kadar uzağa ulaşabilir?
   • Cümlede iki varlık benzetiliyor mu, insan dışı bir varlık insan gibi davranıyor mu?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: D

   1. Bir insanın sesinin yedi mahalleden duyulması gerçekte olamaz.
   2. Yazar sevincin büyüklüğünü anlatmak için durumu olduğundan çok büyük göstermiştir.
   3. Bir durumu olduğundan çok büyük ya da çok küçük göstermek abartmadır.

3. Soru 3 · Pekiştirme · Benzetme· T.8.3.7

   I. Bahar geldi, bahçeler gülümsedi bize
   II. Pamuk gibi beyaz çiçekler açtı dallarda
   III. Arılar şarkı söyleyip konar her yaprağa
   IV. Kış gitti, yaz geldi; hüzün bitti, sevinç doğdu

   Numaralanmış dizelerin hangisinde benzetme vardır?
   1. A)
      I
   2. B)
      II
   3. C)
      III
   4. D)
      IV
   İpucu

   • Hangi dizede bir varlık bir yönüyle başka bir varlığa benzetiliyor?
   • İnsan gibi davranan varlıkları ve zıt anlamlı sözcükleri ayrı tut.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: B

   1. Benzetme, iki varlık arasında bir yönden benzerlik kurmaktır.
   2. II. dizede çiçekler beyazlık yönünden pamuğa benzetilmiştir.
   3. I ve III'te kişileştirme, IV'te karşıtlık vardır. Cevap II'dir.

4. Soru 4 · Pekiştirme · Metinde bulunmayan sanat· T.8.3.7

   Sabah olunca güneş, uykulu kasabaya gülümsedi. Annemle birlikte erkenden pazara gittik. Pazar yeri, arı kovanı gibi uğulduyordu. Tezgâhlarda yeşil biberlerle kırmızı domatesler yan yana diziliydi. Satıcıların sesi gökyüzüne kadar yükseliyordu. Dönüşte elimizdeki fileler epey ağırlaşmıştı.

   Bu paragrafta aşağıdaki söz sanatlarından hangisi yoktur?
   1. A)
      Benzetme
   2. B)
      Kişileştirme
   3. C)
      Karşıtlık
   4. D)
      Abartma
   İpucu

   • Altı cümlenin her birinde hangi sanat var, tek tek işaretle; sanatsız cümleler de olabilir.
   • Paragrafta birbirinin zıddı olan iki kavram yan yana geçiyor mu?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: C

   1. Birinci cümle: güneşin gülümsemesi ve kasabanın uykulu olması kişileştirmedir.
   2. Üçüncü cümle: pazar yeri arı kovanına benzetilmiştir; benzetmedir.
   3. Beşinci cümle: sesin gökyüzüne kadar yükselmesi abartmadır. İkinci ve son cümlede sanat yoktur.
   4. Yeşil ile kırmızı yalnızca iki ayrı renktir, zıt kavram değildir; paragrafta zıt kavramlar bir arada kullanılmamıştır. Bulunmayan sanat karşıtlıktır.

5. Soru 5 · LGS düzeyi · Konuşturma ve kişileştirme· T.8.3.7

   Köy meydanındaki yaşlı çınar, bir bahar sabahı dibinde top oynayan çocuklara seslendi: “Yüz yıldır buradayım. Sizin gibi nice çocuk gördüm; hepsi büyüdü, gitti.” Çocuklar şaşkınlıkla durdu. Çınar, dallarını hafifçe sallayarak sözlerini sürdürdü: “Gidenler bazen döner, gölgemde dinlenir. Ben de onları hep beklerim.”

   I. Metinde konuşturma sanatı vardır.
   II. Metinde kişileştirme sanatı vardır.
   III. Çınar metinde iki kez konuşturulmuştur.

   Bu metinle ilgili numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?
   1. A)
      Yalnız II
   2. B)
      I ve II
   3. C)
      I ve III
   4. D)
      I, II ve III
   İpucu

   • Bir varlık konuşturulduğunda ona insana özgü bir özellik de verilmiş olur mu?
   • Metindeki tırnak içindeki sözleri ve aralarındaki anlatıcı cümlesini ayrı ayrı işaretle.
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: D

   1. Çınar tırnak içinde kendi sözleriyle konuşuyor: konuşturma vardır, I doğrudur.
   2. Çınar sesleniyor, dallarını sallıyor, bekliyor; insana özgü davranışlar verilmiş: kişileştirme vardır, II doğrudur.
   3. Çınarın ilk sözünden sonra çocuklar şaşkınlıkla duruyor, çınar sonra sözlerini sürdürüyor: çınar iki kez konuşturulmuştur, III doğrudur.
   4. Cevap 'I, II ve III'tür.

6. Soru 6 · LGS düzeyi · Şiirde söz sanatları· T.8.3.7

   Ay, gecenin ortasında gümüş bir tepsi gibi
   Yıldızlar göz kırpar, susar bütün kasaba
   Bir yanda koyu karanlık, bir yanda ışık
   Bin yıl sürdü bekleyişim bu pencerede

   Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
   1. A)
      Dördüncü dizede insana özgü bir özellik insan dışı bir varlığa verilmiştir.
   2. B)
      Birinci dizede bir varlık, bir yönüyle başka bir varlığa benzetilmiştir.
   3. C)
      İkinci dizede insana özgü bir davranış insan dışı varlıklara verilmiştir.
   4. D)
      Üçüncü dizede zıt kavramlar bir arada kullanılmıştır.
   İpucu

   • Her dizenin sanatını tek tek bul, sonra seçenekteki yargıyla karşılaştır.
   • Her dizede kim ya da ne, neyi yapıyor? Gerçekte bunu yapabilir mi?
   Cevap ve çözüm

   Doğru cevap: A

   1. Birinci dize: ay gümüş tepsiye benzetilmiştir, benzetme vardır.
   2. İkinci dize: yıldızlara göz kırpma davranışı verilmiştir, kişileştirme vardır.
   3. Üçüncü dize: karanlık ile ışık zıt kavramlardır, karşıtlık vardır.
   4. Dördüncü dize: bekleyen şairin kendisidir, bir insandır; bekleyişin bin yıl sürmesi abartmadır, kişileştirme değildir. Söylenemeyecek yargı budur.