LGS Soru Bankası / Türkçe / Fiilimsiler

5. Fiilimsiler

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

Söz Varlığı

Soru 1 · Kavrama · Fiilimsiyi tanıma· T.8.3.9
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi vardır?
1. A)
  Yağmur yağınca sokaklar boşaldı.
2. B)
  Kardeşim bu sabah erkenden uyandı.
3. C)
  Annem bahçedeki gülleri suladı.
4. D)
  Dedem her akşam kitap okur.
İpucu
- Her cümlede yüklem dışında bir fiilden türemiş sözcük ara.
- Bulduğun sözcük bir fiilden mi, bir isimden mi türemiş?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. Fiilimsi, fiilden türeyip cümlede isim, sıfat ya da zarf görevi gören sözcüktür.
2. 'Yağınca' sözcüğü 'yağmak' fiilinden türemiştir ve sokakların ne zaman boşaldığını bildirir; zarf-fiildir.
3. 'Erkenden' fiilden türememiştir, 'bahçedeki' isimden türemiştir, 'okur' ise yüklemdir.
4. Fiilimsi bulunan cümle 'Yağmur yağınca sokaklar boşaldı.' cümlesidir.
Soru 2 · Kavrama · Fiilimsinin türü· T.8.3.9
Tatilde okunacak kitapları masanın üstüne dizdim.
Bu cümlede altı çizili sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)
  İsim-fiil
2. B)
  Sıfat-fiil
3. C)
  Zarf-fiil
4. D)
  Çekimli fiil
İpucu
- Altı çizili sözcükten hemen sonra gelen sözcüğe bak; ona 'hangi?' sorusunu sor.
- Cümlenin yüklemi hangi sözcük?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B
1. Cümlenin yüklemi 'dizdim'dir; 'okunacak' yüklem değildir.
2. 'Okunacak' sözcüğü 'okumak' fiilinden türemiştir ve hemen ardındaki 'kitapları' ismini niteler: Hangi kitaplar? Okunacak kitaplar.
3. İsmi niteleyen fiilimsi sıfat-fiildir.
Soru 3 · Pekiştirme · Numaralı cümlelerde fiilimsi türü· T.8.3.9
I. Tatile çıkarken bütün çiçekleri suladık.
II. Komşumuz da evimize göz kulak olmayı kabul etti.
III. Yolda gördüğümüz manzara hepimizi büyüledi.
IV. Akşam olunca küçük bir köyde mola verdik.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde sıfat-fiil kullanılmıştır?
1. A)
  I
2. B)
  II
3. C)
  III
4. D)
  IV
İpucu
- Her cümledeki fiilimsiyi bul ve hemen ardından bir isim gelip gelmediğine bak.
- Fiilimsiye 'hangi?', 'ne zaman?', 'neyi?' sorularından hangisinin cevap olduğunu düşün.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: C
1. I: 'Çıkarken' sulama eyleminin zamanını bildirir; zarf-fiildir.
2. II: 'Olmayı' kabul edilen şeyin adıdır; isim-fiildir.
3. III: 'Gördüğümüz' sözcüğü 'manzara' ismini niteler (Hangi manzara?); sıfat-fiildir.
4. IV: 'Olunca' mola vermenin zamanını bildirir; zarf-fiildir. Cevap III'tür.
Soru 4 · Pekiştirme · Zarf-fiilin cümleye kattığı anlam· T.8.3.9
Ali, ödevini bitirir bitirmez arkadaşlarının beklediği parka koştu. Kapıdan çıkarken annesine el sallayarak veda etti; hava kararmadan evde olacağını da söyledi.
Bu metinde altı çizili söz cümleye hangi anlamı katmıştır?
1. A)
  Parka koşmanın sebebini
2. B)
  Parka koşmanın koşulunu
3. C)
  Parka koşmanın biçimini
4. D)
  Parka koşmanın zamanını
İpucu
- Altı çizili söze 'ne zaman?', 'niçin?', 'nasıl?' sorularını sırayla sor.
- Ali'nin parka koşma sebebi metinde başka bir yerde yazıyor mu?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: D
1. Altı çizili söz 'bitirmek' fiilinden türemiş bir zarf-fiildir.
2. Yüklemdeki eylemin (koşmak) ne zaman yapıldığını bildirir: ödev biter bitmez, hemen ardından.
3. İkinci cümledeki 'sallayarak' biçim bildirir ama altı çizili söz o değildir.
4. Altı çizili söz cümleye parka koşmanın zamanını katmıştır.
Soru 5 · LGS düzeyi · Metindeki fiilimsiler· T.8.3.9
Küçük kasabamızın en sevilen yeri, meydandaki eski kütüphaneydi. Okuldan çıkınca soluğu orada alırdık. Raflar arasında dolaşmak, bize uzak ülkelere gitmek kadar heyecan verirdi. Kütüphaneci Nermin Hanım, okuduğumuz her kitabı küçük bir deftere yazardı. Yıl sonunda en çok kitap okuyan öğrenciye, kendi eliyle süslediği bir kitap ayracı armağan ederdi.
I. Metinde isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil türlerinin üçü de kullanılmıştır.
II. Metinde zarf-fiil yalnızca bir kez kullanılmıştır.
III. Metinde en çok kullanılan fiilimsi türü sıfat-fiildir.
Bu metinle ilgili numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?
1. A)
  I ve II
2. B)
  I ve III
3. C)
  II ve III
4. D)
  I, II ve III
İpucu
- Metindeki bütün fiilimsileri sırayla bul ve her birinin yanına türünü yaz.
- Her türün metinde kaç kez geçtiğini say; sayarken fiilimsiden sonra gelen isme bak.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: D
1. Metindeki fiilimsiler: 'sevilen' (yeri niteler, sıfat-fiil), 'çıkınca' (zaman bildirir, zarf-fiil), 'dolaşmak' ve 'gitmek' (eylem adı, isim-fiil), 'okuduğumuz' (kitabı niteler, sıfat-fiil), 'okuyan' (öğrenciyi niteler, sıfat-fiil), 'süslediği' (kitap ayracını niteler, sıfat-fiil).
2. Üç türün üçü de var: I doğrudur.
3. Zarf-fiil yalnızca 'çıkınca'dır: II doğrudur.
4. Sıfat-fiil dört, isim-fiil iki, zarf-fiil bir kez geçiyor: III doğrudur. Cevap 'I, II ve III'tür.
Soru 6 · LGS düzeyi · Fiilimsinin cümledeki işlevi· T.8.3.9
Tatilin son akşamıydı. (I) Güneş batarken sahilde oturan herkes sustu. (II) Dalgaların sesini dinlemek, gün boyu yorulan insanları dinlendiriyordu. (III) Kumdaki izleri silen rüzgâr, ağaçları sallayarak esiyordu. (IV) Hava kararınca toplanmaya başlayan aileler eve döndü.
Bu paragraftaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde bir fiilimsi, yüklemdeki eylemin zamanını bildirmektedir?
1. A)
  I ve IV
2. B)
  II ve III
3. C)
  I, II ve IV
4. D)
  I, III ve IV
İpucu
- Her cümlenin yüklemine 'ne zaman?' sorusunu sor; cevabı bir fiilimsi mi veriyor?
- Her zarf-fiil zaman mı bildirir? 'nasıl?' sorusunun cevabı olanları ayır.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. I: 'Batarken' herkesin ne zaman sustuğunu bildirir (zarf-fiil, zaman); 'oturan' herkesi niteler.
2. II: 'Dinlemek' isim-fiil, 'yorulan' sıfat-fiildir; ikisi de zaman bildirmez.
3. III: 'Silen' rüzgârı niteler; 'sallayarak' zarf-fiildir ama esmenin biçimini bildirir, zamanını değil.
4. IV: 'Kararınca' eve dönmenin zamanını bildirir; 'toplanmaya' ve 'başlayan' zaman bildirmez. Cevap 'I ve IV'tür.