LGS Soru Bankası / Türkçe / Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

4. Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

Anlama

Soru 1 · Kavrama · Düşünceyi geliştirme yolları· T.8.3.34
Okulumuzda yemek israfı ciddi bir sorun hâline geldi. Geçen hafta yemekhanede pişirilen 800 tabak yemeğin 120'si hiç dokunulmadan çöpe gitti.
Bu metnin ikinci cümlesinde düşünceyi geliştirmek için hangi yola başvurulmuştur?
1. A)
  Örneklendirme
2. B)
  Benzetme
3. C)
  Karşılaştırma
4. D)
  Sayısal verilerden yararlanma
İpucu
- İkinci cümle ilk cümledeki yargıyı neyle kanıtlamaya çalışıyor?
- Cümlede bir olay mı anlatılıyor, yoksa ölçülmüş bir miktar mı veriliyor?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: D
1. İlk cümle bir yargı bildiriyor: yemek israfı ciddi bir sorun.
2. İkinci cümle bu yargıyı tabak sayılarıyla destekliyor.
3. Düşünce sayısal verilerle geliştirilmiştir.
Soru 2 · Kavrama · Anlatım biçimleri· T.8.3.11
Odanın tek penceresinden süzülen ışık, tozlu rafları altın rengine boyuyordu. Köşedeki eski duvar saatinin camı çatlak, sarkacı paslıydı.
Bu metinde hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?
1. A)
  Betimleme
2. B)
  Öyküleme
3. C)
  Açıklama
4. D)
  Tartışma
İpucu
- Metinde zaman içinde ilerleyen bir olay var mı?
- Metni okurken zihninde bir görüntü mü canlanıyor, bir bilgi mi öğreniyorsun?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. Metinde ışığın rengi, rafların tozu, saatin çatlak camı ve paslı sarkacı anlatılıyor.
2. Bir olay gelişmiyor, bilgi verilmiyor, görüş savunulmuyor.
3. Bir mekân sözcüklerle göz önüne serildiği için anlatım biçimi betimlemedir.
Soru 3 · Pekiştirme · Kullanılmayan düşünceyi geliştirme yolu· T.8.3.34
Düzenli uyku, öğrencinin başarısını doğrudan etkiler. Bir uyku araştırmacısı, “Uykusuz bir beyin, gün içinde öğrendiklerini kalıcı belleğe aktaramaz.” diyor. Gece geç saate kadar telefonla oyalanan bir öğrenci, sabah derste öğretmenini dinlerken zorlanır. Sınıfımızda yaptığımız küçük ankette, gece sekiz saat uyuyan 14 arkadaşımızdan 11'i derste dikkatini kolay topladığını söyledi.
Bu metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?
1. A)
  Benzetme
2. B)
  Tanık gösterme
3. C)
  Örneklendirme
4. D)
  Sayısal verilerden yararlanma
İpucu
- Her cümlenin yanına hangi yolla görüşü desteklediğini yaz.
- Bir kişinin sözünü tırnak içinde aktarmak için o kişinin adını vermek gerekir mi?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. İkinci cümlede bir araştırmacının sözü aktarılıyor: tanık gösterme.
2. Üçüncü cümlede telefonla oyalanan öğrenci durumu veriliyor: örneklendirme.
3. Son cümlede anket sayıları veriliyor: sayısal verilerden yararlanma.
4. Hiçbir cümlede bir şey başka bir şeye benzetilmiyor. Cevap 'Benzetme'dir.
Soru 4 · Pekiştirme · Anlatım biçimlerini ayırt etme· T.8.3.11
Bazıları, ödevlerin çocukların oyun zamanını çaldığını ve tamamen kaldırılması gerektiğini söylüyor. Peki ödevsiz bir öğrenci, derste öğrendiğini nasıl pekiştirecek? Bence sorun ödevin kendisi değil, miktarı. Yarım saatte bitecek, düşündüren bir ödev çocuğu yormaz; tersine ona bir işi tek başına bitirmenin güvenini verir.
Bu metinde ağırlıklı olarak hangi anlatım biçimi kullanılmıştır?
1. A)
  Açıklama
2. B)
  Öyküleme
3. C)
  Tartışma
4. D)
  Betimleme
İpucu
- Metnin ilk cümlesindeki görüş kime ait ve yazar ona katılıyor mu?
- Yazar okura bir şey öğretmeye mi, bir düşünceyi kabul ettirmeye mi çalışıyor?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: C
1. Metin bir karşı görüşü anarak başlıyor.
2. Yazar soru sorarak bu görüşü sorguluyor, 'Bence' diyerek kendi görüşünü ortaya koyuyor.
3. Son cümle kendi görüşünü gerekçelendiriyor.
4. Bir görüşü çürütüp başka bir görüşü kabul ettirmeye çalışan anlatım biçimi tartışmadır.
Soru 5 · LGS düzeyi · Düşünceyi geliştirme yolları (öncüllü)· T.8.3.34
Şehrimizdeki iki park aynı yıl açıldı ama bugün birbirine hiç benzemiyor. Kuzeydeki parkta açılışta dikilen 300 fidanın 270'i büyüyüp ağaç oldu; güneydekinde ise 300 fidandan yalnızca 90'ı ayakta kaldı. Aradaki farkın sebebi toprak ya da iklim olamaz, çünkü iki park arasında yalnızca iki kilometre var. Kuzeydeki parkın çevresinde oturanlar bir sulama nöbeti kurup yazın her akşam fidanları sulamış. Güneydeki parkın fidanları ise belediyenin haftada bir gelen arabasına kalmış.
I. Karşılaştırma yapılmıştır.
II. Sayısal verilerden yararlanılmıştır.
III. Bir uzmanın sözüne başvurulmuştur.
Bu metinle ilgili numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?
1. A)
  Yalnız I
2. B)
  I ve II
3. C)
  I ve III
4. D)
  I, II ve III
İpucu
- Metin tek bir parktan mı, iki parktan mı söz ediyor ve onları nasıl ele alıyor?
- Metinde tırnak içinde ya da 'diyor' sözüyle aktarılan bir söz var mı?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B
1. Metin kuzeydeki ve güneydeki parkı yan yana koyup farklarını anlatıyor: karşılaştırma. I doğrudur.
2. 300, 270 ve 90 sayılarıyla fark somutlaştırılıyor: sayısal veri. II doğrudur.
3. Metinde hiçbir kişinin ya da uzmanın sözü aktarılmıyor. III yanlıştır.
4. Cevap 'I ve II'dir.
Soru 6 · LGS düzeyi · Betimleme ve öyküleme ayrımı· T.8.3.11
(I) Sabahın ilk ışıklarıyla balıkçı teknesi limandan ayrıldı. (II) Denizin yüzü kırışıksız bir çarşaf gibi dümdüzdü; martıların beyaz kanatları maviliğin üstünde parlıyordu. (III) Yaşlı balıkçı ağları suya bıraktı ve beklemeye başladı. (IV) Teknenin güvertesi, yılların tuzuyla ağarmış tahtalardan yapılmıştı ve her adımda hafifçe gıcırdıyordu. (V) Öğleye doğru ağlar ağırlaştı, balıkçı onları zorlukla yukarı çekti.
Bu metindeki numaralanmış cümlelerden hangilerinde betimleme ön plandadır?
1. A)
  I ve III
2. B)
  II ve IV
3. C)
  III ve V
4. D)
  II, IV ve V
İpucu
- Her cümle için 'Bu cümle olayı bir adım ilerletiyor mu?' diye sor.
- Okurken gözünde bir görüntü ya da kulağında bir ses canlandıran cümleleri ayır.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B
1. I., III. ve V. cümlelerde teknenin ayrılması, ağların bırakılması ve çekilmesi zaman sırasıyla anlatılıyor: öyküleme.
2. II'de denizin ve martıların görüntüsü çiziliyor.
3. IV'te güvertenin rengi ve sesi anlatılıyor.
4. Betimleme II ve IV'te ön plandadır.