www.yapaycozum.net
Sisteme giriş

LGS Soru Bankası / T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük / Ya İstiklal Ya Ölüm

4. Ya İstiklal Ya Ölüm

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

3. Ünite: Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm!

  1. Soru 1 · Kavrama · Güney Cephesi'nde direniş· İTA.8.3.1

    Antep'te Şahin Bey, Maraş'ta Sütçü İmam gibi millî ve yerel kahramanların öne çıktığı Güney Cephesi'nde düzenli ordu birlikleri bulunmuyordu.

    Buna göre Güney Cephesi'nde işgallere karşı mücadeleyi aşağıdakilerden hangisi yürütmüştür?
    1. A)
      Kâzım Karabekir komutasındaki Doğu Cephesi birlikleri
    2. B)
      Bölge halkının kurduğu Kuvâ-yı Millîye birlikleri
    3. C)
      İstanbul hükûmetinin kurduğu Kuvâ-yı İnzibatiye
    4. D)
      Yunan ordusuna karşı kurulan Batı Cephesi komutanlığı
    İpucu
    • Şahin Bey ve Sütçü İmam asker değil, kendi şehirlerinin insanlarıydı; bu ne anlatıyor?
    • Gövdede hangi tür birliğin bulunmadığı söyleniyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. Gövdede Güney Cephesi'nde düzenli ordunun bulunmadığı söyleniyor.
    2. Şahin Bey ve Sütçü İmam gibi kahramanlar, direnişin halkın içinden çıktığını gösteriyor.
    3. Düzenli ordu olmayan yerde mücadeleyi halkın kurduğu Kuvâ-yı Millîye birlikleri yürütmüştür.

  2. Soru 2 · Pekiştirme · Doğu Cephesi'nin siyasi önemi· İTA.8.3.1

    Kâzım Karabekir komutasındaki birlikler Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı başarı kazandı. Ardından imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşma oldu. Böylece TBMM'nin varlığı bir devlet tarafından kabul edilmiş oldu. Doğu'da güvenliği sağlanan birliklerin bir kısmı Batı Cephesi'ne gönderildi.

    Bu bilgilerden hareketle Doğu Cephesi'ndeki başarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
    1. A)
      Fransızların güneydeki işgali bırakmasını sağlamıştır.
    2. B)
      Doğu'daki bütün birliklerin terhis edilmesine yol açmıştır.
    3. C)
      Batı Cephesi'nde kazanılan zaferin bir sonucudur.
    4. D)
      TBMM'nin bir devlet tarafından muhatap alınmasını sağlamıştır.
    İpucu
    • Askerî başarının ardından hangi belge imzalanıyor ve bu belge TBMM için neden önemli?
    • Birliklerin hepsi mi, bir kısmı mı başka cepheye gönderiliyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: D

    1. Paragraf askerî başarıdan sonra bir antlaşma imzalandığını söylüyor.
    2. Bu antlaşma TBMM'nin uluslararası alanda imzaladığı ilktir; TBMM'nin varlığı bir devletçe kabul edilmiştir.
    3. Bu, başarının siyasi önemidir: TBMM bir devlet tarafından muhatap alınmıştır.

  3. Soru 3 · Kavrama · Düzenli ordunun kurulması· İTA.8.3.2

    Kuvâ-yı Millîye birlikleri işgalin ilk günlerinde halkın direnişini örgütledi ve düşmanın ilerleyişini yavaşlattı.

    Batı Cephesi'nde bu birliklerin yerine düzenli ordunun kurulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
    1. A)
      Birliklerin düzenli düşman ordusu karşısında yetersiz kalması
    2. B)
      Kuvâ-yı Millîye'nin İstanbul hükûmeti adına savaşması
    3. C)
      I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmış olması
    4. D)
      Düşmanın ilerleyişinin durdurulmuş olması
    İpucu
    • Gövdede Kuvâ-yı Millîye düşmanı durdurdu mu, yoksa yalnızca yavaşlattı mı?
    • Önce hangisi oldu: düzenli ordunun kurulması mı, onun kazandığı ilk muharebe mi?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: A

    1. Gövde, Kuvâ-yı Millîye'nin düşmanı yalnızca yavaşlattığını söylüyor; durdurduğunu söylemiyor.
    2. Dağınık ve yerel birlikler, düzenli bir düşman ordusunu yenmeye yetmez.
    3. Bu yüzden Batı Cephesi'nde düzenli ordu kuruldu; temel neden birliklerin yetersiz kalmasıdır.

  4. Soru 4 · LGS düzeyi · Batı Cephesi döneminde siyasi gelişmeler· İTA.8.3.2

    Batı Cephesi'nde muharebeler sürerken yaşanan bazı gelişmeler şunlardır:

    • Londra Konferansı'na İstanbul hükûmetiyle birlikte TBMM de çağrıldı; TBMM heyeti Misakımillî'yi uluslararası bir toplantıda dile getirme fırsatı buldu.
    • Afganistan ile Dostluk Antlaşması imzalandı.
    • Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı.
    • Mehmet Âkif Ersoy'un yazdığı İstiklal Marşı TBMM'de kabul edildi.

    I. Uluslararası alanda TBMM muhatap alınmaya başlamıştır.
    II. Millî Mücadele'nin hedefleri başka devletlere duyurulmuştur.
    III. Batı Cephesi'nde savaş sona ermiştir.
    IV. Doğu sınırı kesin olarak çizilmiştir.

    Yalnızca bu bilgilerden hareketle yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
    1. A)
      I ve II
    2. B)
      I ve III
    3. C)
      II ve IV
    4. D)
      III ve IV
    İpucu
    • Listenin giriş cümlesi bu gelişmelerin ne zaman yaşandığını söylüyor; savaşın durumuna dikkat et.
    • Her yargı için listede onu destekleyen bir madde bul; madde yoksa o yargıya ulaşılamaz.
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: A

    1. I: TBMM'nin bir konferansa çağrılması ve başka devletlerle antlaşma imzalaması, TBMM'nin dış dünyada muhatap alındığını gösterir; ulaşılır.
    2. II: TBMM heyeti Misakımillî'yi uluslararası bir toplantıda dile getirmiştir; hedefler başka devletlere duyurulmuştur, ulaşılır.
    3. III: Gövde gelişmelerin muharebeler sürerken yaşandığını söyler; savaş bitmemiştir.
    4. IV: Listede sınır çizen bir madde yoktur. Cevap I ve II'dir.

  5. Soru 5 · Pekiştirme · Maarif Kongresi· İTA.8.3.3

    Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken Ankara'da Maarif Kongresi toplandı. Savaşın en zor günlerinde Mustafa Kemal kongrenin açılışında bir konuşma yaptı. Konuşmasında eski dönemlerin yanlış inanışlarından ve yabancı etkilerden uzak, millî kültüre dayanan bir eğitim programı hazırlanması gerektiğini belirtti.

    Bu bilgiler aşağıdaki yargılardan hangisini destekler?
    1. A)
      Kongre, cephedeki askerî hazırlıkları görüşmek için toplanmıştır.
    2. B)
      Kongrede alınan kararlarla Harf İnkılabı yapılmıştır.
    3. C)
      Mustafa Kemal, eğitime savaş sırasında da önem vermiştir.
    4. D)
      Kongrede yabancı okulların örnek alınması kararlaştırılmıştır.
    İpucu
    • Kongre toplandığında cephede neler oluyordu?
    • Konuşmada eğitimin hangi etkilerden uzak olması isteniyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: C

    1. Kongre, muharebelerin sürdüğü, savaşın en zor günlerinde toplanmıştır.
    2. Mustafa Kemal bu günlerde kongrede konuşmuş ve millî bir eğitim programı istemiştir.
    3. Bu durum, onun eğitime savaş sırasında da önem verdiğini gösterir.

  6. Soru 6 · LGS düzeyi · Tekalif-i Millîye uygulamaları· İTA.8.3.4

    Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nden sonra Mustafa Kemal, Başkomutanlık Kanunu ile aldığı yetkiye dayanarak ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için Tekalif-i Millîye Emirleri'ni yayımladı. Emirlerden bazıları şunlardır:

    • Her ilçede bir Tekalif-i Millîye Komisyonu kurulacak.
    • Her aile orduya bir kat çamaşır, bir çift çorap ve bir çift çarık verecek.
    • Halkın elindeki silah ve cephane belirli bir süre içinde orduya teslim edilecek.
    Bu emirlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
    1. A)
      Halkın imkânları ordunun ihtiyaçları için seferber edilmiştir.
    2. B)
      Uygulamalar yasal bir yetkiye dayandırılmıştır.
    3. C)
      Her aileden orduya yardım istenmiştir.
    4. D)
      Emirler, ordunun ihtiyaçları karşılandıktan sonra yayımlanmıştır.
    İpucu
    • Gövde emirlerin hangi amaçla yayımlandığını söylüyor?
    • Her seçeneği listedeki bir maddeyle ya da giriş cümlesiyle eşleştir; metinle çelişen seçeneği ara.
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: D

    1. Gövdeye göre emirler ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için yayımlanmıştır; ihtiyaç karşılanmış olsaydı emre gerek kalmazdı.
    2. Seferberlik, yasal yetki ve her aileden yardım istenmesi gövdede açıkça geçiyor; bu üç yargı söylenebilir.
    3. Emirlerin ihtiyaçlar karşılandıktan sonra yayımlandığı ise metinle çelişir; söylenemez.

  7. Soru 7 · LGS düzeyi · Başkomutan olarak Mustafa Kemal· İTA.8.3.5

    Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nden sonra TBMM, 5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Kanunu'nu çıkararak ordunun gücünü artırma, orduyu sevk ve idare etme konusundaki yetkilerini kendi adına kullanmak üzere üç ay süreyle Mustafa Kemal'e verdi. 23 Ağustos 1921'de başlayan Sakarya Meydan Savaşı'nda Mustafa Kemal, o güne kadar uygulanan hat savunması yerine savunmanın bir çizgiye değil bütün yurt toprağına dayanacağını bildirdi. Savaş 13 Eylül 1921'de kazanıldı. Bir yıllık hazırlıktan sonra 26 Ağustos 1922'de başlayan Büyük Taarruz'u Mustafa Kemal bizzat yönetti ve taarruz zaferle sonuçlandı. Ardından 11 Ekim 1922'de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı.

    I. Başkomutanlık yetkisi Mustafa Kemal'e, Sakarya Meydan Savaşı başlamadan önce verilmiştir.
    II. Sakarya Meydan Savaşı'nda yeni bir savunma anlayışı uygulanmıştır.
    III. Büyük Taarruz, Sakarya Meydan Savaşı'nın hemen ardından başlamıştır.
    IV. Askerî başarının ardından bir ateşkes antlaşması imzalanmıştır.

    Bu metne göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
    1. A)
      I, II ve III
    2. B)
      I, II ve IV
    3. C)
      I, III ve IV
    4. D)
      II, III ve IV
    İpucu
    • Kanunun ve Sakarya Meydan Savaşı'nın tarihlerini yan yana yaz; hangisi önce?
    • Sakarya'dan sonra Büyük Taarruz'a kadar ne kadar zaman geçtiğini metinde ara.
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. I: Yetki 5 Ağustos 1921'de verilmiş, savaş 23 Ağustos 1921'de başlamıştır; ulaşılır.
    2. II: Savunma, o güne kadar uygulanan hat savunması yerine bütün yurt toprağına dayandırılmıştır; bu yeni bir anlayıştır, ulaşılır.
    3. III: İki savaş arasında bir yıllık hazırlık vardır; ulaşılamaz.
    4. IV: Büyük Taarruz zaferle sonuçlanmış, ardından Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır; ulaşılır. Cevap I, II ve IV'tür.

  8. Soru 8 · Kavrama · Millî Mücadele antlaşmaları· İTA.8.3.5

    Sakarya Meydan Savaşı ve Büyük Taarruz'dan sonra imzalanan antlaşmalar, cephelerdeki başarıları siyasi sonuçlara bağladı.

    Aşağıdaki antlaşma-sonuç eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
    1. A)
      Kars Antlaşması – Doğu Trakya'nın savaşmadan alınması
    2. B)
      Mudanya Ateşkes Antlaşması – Sakarya Meydan Savaşı'nın sona ermesi
    3. C)
      Ankara Antlaşması – Güney Cephesi'nde savaşın sona ermesi
    4. D)
      Kars Antlaşması – Güney Cephesi'nde savaşın sona ermesi
    İpucu
    • Güney Cephesi'nde hangi devletle savaşılıyordu? O devletle hangi antlaşma imzalandı?
    • Doğu Trakya, Büyük Taarruz'dan sonra hangi antlaşmayla geri alındı?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: C

    1. Ankara Antlaşması Fransa ile imzalandı ve Güney Cephesi'ndeki savaş sona erdi; eşleştirme doğrudur.
    2. Doğu Trakya'yı savaşmadan alan antlaşma Mudanya'dır, Kars değildir.
    3. Mudanya, Sakarya'dan değil Büyük Taarruz'dan sonra imzalandı. Güney Cephesi'ni kapatan antlaşma Kars değil Ankara Antlaşması'dır.

  9. Soru 9 · LGS düzeyi · Lozan'ın kazanımları· İTA.8.3.6

    Lozan Konferansı, Millî Mücadele'nin askerî zaferini uluslararası bir antlaşmaya bağlamak için toplandı. 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'nın bazı maddeleri şunlardır:

    • Kapitülasyonlar bütünüyle kaldırıldı.
    • Osmanlı Devleti'nin borçları, ondan ayrılan devletler arasında paylaştırıldı; Türkiye'ye düşen pay taksitlerle ödenecekti.
    • Boğazlar, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyonun denetimine bırakıldı.
    • Irak sınırındaki Musul'un durumunun İngiltere ile ayrıca görüşülerek çözülmesi kararlaştırıldı.
    • Türkiye'deki azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı.
    Bu maddelerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
    1. A)
      Musul'un durumu bu antlaşmayla belirlenmiştir.
    2. B)
      Ekonomik bağımsızlığı kısıtlayan ayrıcalıklar tümüyle sona ermiştir.
    3. C)
      Osmanlı borçlarının tamamı Türkiye'ye yüklenmemiştir.
    4. D)
      Boğazlar'da Türkiye'nin tam denetimi bu antlaşmayla sağlanamamıştır.
    İpucu
    • Maddeler arasında Lozan'da çözülmeyip sonraya bırakılan bir konu var mı?
    • Her seçeneği bir maddeyle eşleştir; maddeyle çelişen seçeneği ara.
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: A

    1. Kapitülasyonlar kaldırılmış, borçlar paylaştırılmış, Boğazlar uluslararası bir komisyona bırakılmıştır; bu üç yargı maddelerden çıkar.
    2. Irak sınırındaki Musul'un durumu Lozan'da çözülmemiş, İngiltere ile ayrıca görüşülmeye bırakılmıştır.
    3. Bu yüzden Musul'un durumunun bu antlaşmayla belirlendiği söylenemez.

  10. Soru 10 · Kavrama · Edebiyata yansımalar· İTA.8.3.7

    Millî Mücadele yıllarında yaşananlar yalnız cephede değil, sanatta ve edebiyatta da iz bıraktı. Yazarlar ve sanatçılar işgali, halkın direnişini ve fedakârlığını eserlerine taşıdı.

    Aşağıdakilerden hangisi bu yargıya kanıt olarak gösterilebilir?
    1. A)
      Lozan Antlaşması ile kapitülasyonların kaldırılması kararı
    2. B)
      Halide Edib'in işgal ve direniş yıllarını anlatan Ateşten Gömlek romanı
    3. C)
      Maarif Kongresi'nde görüşülen millî eğitim programı
    4. D)
      Mehmet Âkif Ersoy'un kaleme aldığı Gençliğe Hitabe
    İpucu
    • Yargı olaylardan değil, eserlerden söz ediyor; seçeneklerin hangisi bir eser?
    • Seçeneklerdeki eserin yazarı doğru verilmiş mi?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. Yargı, Millî Mücadele'nin sanat ve edebiyat eserlerine yansıdığını söylüyor.
    2. Kanıt bir eser olmalı ve dönemin olaylarını anlatmalıdır.
    3. Seçenekte işgal ve direniş yıllarını anlattığı söylenen Ateşten Gömlek romanı bir eserdir; yargıya kanıttır.

  11. Soru 11 · LGS düzeyi · Batı Cephesi'nde başarı ve geri çekilme· İTA.8.3.2

    Düzenli ordunun kurulmasından sonra Yunan ordusu Batı Cephesi'nde İnönü mevzilerine iki kez saldırdı ve iki saldırıda da geri püskürtüldü. II. İnönü Muharebesi'nden sonra Mustafa Kemal, cephe komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." dedi. Kısa süre sonra yeniden saldıran Yunan ordusu Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde üstünlük kazandı ve Türk ordusu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi.

    Bu metinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
    1. A)
      Yunan ordusu İnönü'deki yenilgilerden sonra saldırılarını bırakmıştır.
    2. B)
      Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde Türk ordusu ilerleyerek Sakarya'ya ulaşmıştır.
    3. C)
      İnönü'deki saldırıları Kuvâ-yı Millîye birlikleri geri püskürtmüştür.
    4. D)
      Mustafa Kemal, İnönü zaferine millî bir anlam yüklemiştir.
    İpucu
    • Telgraftaki 'yalnız … değil, … de' yapısı başarının kaç ayrı anlamı olduğunu gösteriyor?
    • Son cümlede Türk ordusu hangi yöne hareket ediyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: D

    1. Mustafa Kemal telgrafta İnönü'deki başarıyı yalnız düşmana karşı kazanılmış bir zafer olarak görmüyor.
    2. 'Milletin makûs (kötü) talihini de yendiniz' sözüyle bu başarıya milletin geleceği için bir anlam yüklüyor.
    3. Yunan ordusu yeniden saldırmış, Kütahya-Eskişehir'de Türk ordusu geri çekilmiştir; muharebeler düzenli orduyla yapılmıştır.