www.yapaycozum.net
Sisteme giriş

LGS Soru Bankası / T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük / Millî Mücadele'nin Hazırlık Dönemi

3. Millî Mücadele'nin Hazırlık Dönemi

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

2. Ünite: Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar

  1. Soru 1 · Kavrama · Halkın silahlı direnişi· İTA.8.2.4

    Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı halkın kendi imkânlarıyla kurduğu düzensiz silahlı birlikler, düzenli ordu kuruluncaya kadar direnişi sürdürdü.

    Bu bilgide sözü edilen birliklere ne ad verilir?
    1. A)
      Kuvâ-yı Millîye
    2. B)
      Temsil Heyeti
    3. C)
      Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
    4. D)
      Hareket Ordusu
    İpucu
    • Tanımda birlikleri kimin kurduğu ve birliklerin düzenli mi düzensiz mi olduğu yazıyor?
    • Seçeneklerden hangileri silahlı birlik değil, kurul ya da dernektir?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: A

    1. Tanımda üç öge var: halk kurmuş, kendi imkânlarıyla kurmuş, silahlı ve düzensizdir.
    2. Temsil Heyeti siyasi kurul, Müdafaa-i Hukuk bir cemiyettir; Hareket Ordusu ise 31 Mart Olayı'nı bastıran, Mondros'tan önceki bir ordudur.
    3. Üç ögeyi taşıyan birlikler Kuvâ-yı Millîye'dir.

  2. Soru 2 · Pekiştirme · Cemiyetlerin amaçları· İTA.8.2.4

    Millî cemiyetler, işgallere karşı yurdun bir bölgesini savunmayı ve bağımsızlığı amaçlayan cemiyetlerdir.

    Wilson Prensipleri Cemiyeti: Amerikan mandasının kabul edilmesini savundu.
    Redd-i İlhak Cemiyeti: İzmir'in Yunanistan'a bağlanmasına karşı çıktı.
    Kilikyalılar Cemiyeti: Adana ve çevresini Fransızlara karşı savunmak için çalıştı.
    Mavri Mira Cemiyeti: Bizans'ı yeniden kurmayı amaçladı.

    Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisinde verilen iki cemiyet de millî cemiyetlerdendir?
    1. A)
      Wilson Prensipleri ve Redd-i İlhak
    2. B)
      Kilikyalılar ve Mavri Mira
    3. C)
      Mavri Mira ve Wilson Prensipleri
    4. D)
      Redd-i İlhak ve Kilikyalılar
    İpucu
    • Her cemiyetin yanına 'vatanı savunuyor' ya da 'savunmuyor' yaz.
    • Manda istemek bağımsızlıkla bağdaşır mı?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: D

    1. Millî cemiyetler vatan topraklarını işgale karşı savunmayı amaçlar.
    2. Redd-i İlhak İzmir'in Yunanistan'a bağlanmasına, Kilikyalılar Adana'daki Fransız işgaline karşıdır.
    3. Wilson Prensipleri manda, Mavri Mira Bizans'ı kurmak istiyordu; ikisi de zararlıdır. Cevap Redd-i İlhak ve Kilikyalılar.

  3. Soru 3 · Kavrama · Kongreyi özelliklerinden tanıma· İTA.8.2.5

    Doğu illerinden ve Doğu Karadeniz'den gelen temsilcilerle toplanan bu toplantıda bütün yurdu ilgilendiren kararlar alındı ve bir Temsil Heyeti seçildi.

    Bu bilgide sözü edilen toplantı aşağıdakilerden hangisidir?
    1. A)
      Sivas Kongresi
    2. B)
      Erzurum Kongresi
    3. C)
      Amasya Görüşmeleri
    4. D)
      Amasya Genelgesi
    İpucu
    • Temsilciler nereden gelmiş?
    • Kararlar yalnız bir bölgeyi mi, bütün yurdu mu ilgilendiriyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. Toplantıya doğu illerinden ve Doğu Karadeniz'den temsilci gelmiş, yani katılım bölgeseldir.
    2. Kararlar ise bütün yurdu ilgilendirir ve bir Temsil Heyeti seçilmiştir.
    3. Bölgesel toplanıp ulusal kararlar alan kongre Erzurum Kongresi'dir.

  4. Soru 4 · Pekiştirme · Kongreler ve görüşmeler tablosu· İTA.8.2.5

    Millî Mücadele'nin hazırlık döneminde yapılan bazı toplantılar tabloda verilmiştir.

    ToplantıBaşlangıçÖne çıkan karar
    Erzurum Kongresi23 Temmuz 1919Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
    Sivas Kongresi4 Eylül 1919Bütün millî cemiyetler tek bir çatı altında birleştirildi.
    Amasya Görüşmeleri20 Ekim 1919İstanbul hükûmeti Temsil Heyetini muhatap kabul etti.
    Bu tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
    1. A)
      Dağınık güçleri birleştirme yönünde adımlar atılmıştır.
    2. B)
      Sivas Kongresi Erzurum Kongresi'nden önce toplanmıştır.
    3. C)
      Vatanın bütünlüğü kararı Amasya Görüşmeleri'nde alınmıştır.
    4. D)
      İstanbul hükûmeti bütün kongre kararlarını onaylamıştır.
    İpucu
    • Tablodaki tarihleri ve kararları ayrı ayrı oku.
    • Sivas Kongresi satırındaki kararın anahtar sözcüğü nedir?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: A

    1. Erzurum'da vatanın bütünlüğü, Sivas'ta cemiyetlerin birleştirilmesi kararı yer alıyor.
    2. Amasya'da İstanbul hükûmeti Temsil Heyetini muhatap kabul ediyor.
    3. Kararlar dağınık güçlerin birleştirilmesi ve tek bir temsilcinin tanınması yönündedir.

  5. Soru 5 · LGS düzeyi · Amasya Genelgesi kararları· İTA.8.2.5

    Mustafa Kemal ve arkadaşlarının hazırladığı Amasya Genelgesi'nde şu kararlara yer verildi:

    • Vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir.
    • İstanbul hükûmeti üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir.
    • Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
    • Sivas'ta bir millî kongre toplanacaktır; her sancaktan seçilecek temsilciler yola gizlice çıkacaktır.

    I. Kurtuluş için millete dayanan bir yol önerilmiştir.
    II. Genelge İstanbul hükûmetinin desteğiyle hazırlanmıştır.
    III. Toplantıya katılacakların güvenliği için önlem düşünülmüştür.

    Bu kararlara göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
    1. A)
      Yalnız I
    2. B)
      Yalnız III
    3. C)
      I ve III
    4. D)
      II ve III
    İpucu
    • Genelge İstanbul hükûmeti hakkında ne söylüyor?
    • Temsilciler neden yola gizlice çıksın?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: C

    1. I: Bağımsızlığı milletin azim ve kararı kurtaracaktır; kurtuluş millete dayandırılmış, ulaşılır.
    2. II: Genelge İstanbul hükûmetinin sorumluluğunu yerine getiremediğini söylüyor; desteği yoktur, ulaşılamaz.
    3. III: Temsilcilerin gizlice yola çıkması güvenlik önlemidir; ulaşılır. Cevap I ve III.

  6. Soru 6 · Pekiştirme · Misakımillî kararları· İTA.8.2.6

    12 Ocak 1920'de toplanan Son Osmanlı Mebusan Meclisi, Misakımillî kararlarını kabul etti. Bu kararlardan bazıları şunlardır:

    I. Mondros imzalandığı sırada düşman işgali altında bulunmayan ve Türk-Müslüman çoğunluğun yaşadığı yerler bölünmez bir bütündür.
    II. Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya'nın geleceği halk oylamasıyla belirlenecektir.
    III. Gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve mali sınırlamalar kaldırılacaktır.
    IV. İstanbul ve Marmara'nın güvenliği sağlanırsa Boğazlar dünya ticaretine açılabilecektir.

    Ulusal egemenlik, yönetme yetkisinin ve kendi geleceğini belirleme hakkının millete ait olmasıdır.

    Bu kararlardan hangisi doğrudan "ulusal egemenlik" ilkesiyle ilişkilidir?
    1. A)
      I
    2. B)
      II
    3. C)
      III
    4. D)
      IV
    İpucu
    • Ulusal egemenlik: karar yetkisi kimde olmalı?
    • Hangi kararda halkın iradesine başvuruluyor?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. Metindeki tanıma göre ulusal egemenlik, kendi geleceğini belirleme hakkının millete ait olmasıdır.
    2. II. kararda bu bölgelerin geleceği halk oylamasıyla, yani halkın iradesiyle belirlenecektir.
    3. I vatanın bütünlüğü, III tam bağımsızlık, IV güvenlik ve ticaretle ilgilidir. Cevap II.

  7. Soru 7 · LGS düzeyi · Ankara'da yeni meclis· İTA.8.2.6

    Misakımillî kararlarından sonra İtilaf Devletleri İstanbul'u resmen işgal etti ve Mebusan Meclisini dağıttı. Bunun üzerine Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal, olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin Ankara'da toplanacağını duyurdu ve yeni seçimler yapılmasını istedi. Seçilen temsilcilere, İstanbul'dan Ankara'ya gelebilen mebuslar da katıldı. Meclis 23 Nisan 1920'de açıldı. İlk kararlarında meclisin üstünde bir güç bulunmadığı belirtildi; yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplandı.

    Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
    1. A)
      Meclisin açılmasında dış gelişmeler etkili olmuştur.
    2. B)
      Meclis yetkileri kendinde toplamıştır.
    3. C)
      Meclis kendi üstünde hiçbir güç tanımamıştır.
    4. D)
      Meclis üyeleri seçimle belirlenmemiştir.
    İpucu
    • Meclisin üyeleri kimlerden oluştu? Metinde iki grup var mı?
    • Mustafa Kemal meclis için ne yapılmasını istedi?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: D

    1. İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisinin dağıtılması yeni meclis çağrısına yol açtı; dış gelişmeler etkilidir.
    2. Yasama ve yürütme mecliste toplandı; meclisin üstünde güç tanınmadı, yani millet iradesi en üstündür.
    3. Yeni seçimler yapıldı ve seçilen temsilcilere İstanbul'dan gelen mebuslar katıldı; üyelerin seçimle belirlenmediği söylenemez.

  8. Soru 8 · LGS düzeyi · Ayaklanmalar ve önlemler· İTA.8.2.7

    TBMM açılmadan kısa süre önce İstanbul hükûmeti, Millî Mücadele'yi destekleyenlere karşı bir fetva yayımlattı. Ankara Müftüsü ve Anadolu'daki birçok müftü de bu fetvanın geçersiz olduğunu bildiren bir fetva yayımladı. Millî Mücadele'ye karşı ayaklanmaların bir kısmı bu sırada başlamıştı. Meclis açıldıktan sonra ayaklanmalar meclise karşı da yöneldi; İstanbul hükûmetinin kışkırtmalarıyla Anadolu'nun çeşitli yerlerinde sürdü ve yayıldı; bazı yerlerde İtilaf Devletleri ve azınlıklar da halkı kışkırttı. Meclis, kendisine karşı ayaklananları vatan haini sayan Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkardı ve bu kanunu uygulamak için İstiklal Mahkemeleri kurdu.

    I. Ayaklanmaların birden fazla kaynağı vardır.
    II. Meclis otoritesini hukuki düzenlemelerle güçlendirmeye çalışmıştır.
    III. Ayaklanmalar meclis açılmadan önce bastırılmıştır.
    IV. Dinî duygular üzerinden yapılan kışkırtmaya yine dinî bir yolla karşılık verilmiştir.

    Bu metne göre yukarıdakilerden hangilerine ulaşılabilir?
    1. A)
      I ve II
    2. B)
      I, II ve III
    3. C)
      I, II ve IV
    4. D)
      II, III ve IV
    İpucu
    • Metne göre ayaklanmalar meclis açıldıktan sonra sürdü mü, yoksa açılıştan önce bitti mi?
    • Ayaklanmaları kışkırtanları say: kaç farklı kaynak var?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: C

    1. I: İstanbul hükûmeti, İtilaf Devletleri ve azınlıklar sayılıyor; ulaşılır.
    2. II: Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve İstiklal Mahkemeleri hukuki düzenlemedir; ulaşılır.
    3. III: Ayaklanmalar meclis açıldıktan sonra da sürüp yayılmıştır; meclis açılmadan önce bastırıldıklarına ulaşılamaz.
    4. IV: Fetvaya müftülerin fetvasıyla karşılık verilmiştir; ulaşılır. Cevap I, II ve IV.

  9. Soru 9 · Pekiştirme · Sevr'e karşı tutum· İTA.8.2.8

    İstanbul hükûmetinin imzaladığı Sevr Antlaşması'na göre Boğazlar uluslararası bir komisyona bırakılıyor, kapitülasyonlar genişletiliyor ve Anadolu'nun büyük bölümü paylaşılıyordu. TBMM antlaşmayı tanımadığını açıkladı ve imzalayanları vatan haini saydı. Mustafa Kemal'in önderliğinde işgallere karşı mücadele kararlılıkla sürdürüldü; halk da direnişini devam ettirdi.

    Bu paragrafa göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
    1. A)
      İstanbul hükûmeti antlaşmayı imzalamayı reddetmiştir.
    2. B)
      Sevr'e karşı tepki yalnız mecliste kalmamış, halkta da görülmüştür.
    3. C)
      TBMM antlaşmayı bazı değişikliklerle kabul etmiştir.
    4. D)
      Antlaşmanın hükümleri ekonomik alanla sınırlıdır.
    İpucu
    • Antlaşmayı kim imzaladı, kim tanımadı?
    • Paragrafın son cümlesinde halkın tutumu ne?
    Cevap ve çözüm

    Doğru cevap: B

    1. Antlaşmayı İstanbul hükûmeti imzalamıştır.
    2. TBMM antlaşmayı tanımamış, imzalayanları vatan haini saymıştır; halk da direnişini sürdürmüştür.
    3. Hükümler hem siyasi hem ekonomiktir. Söylenebilen: Sevr'e karşı tepki yalnız mecliste kalmamış, halkta da görülmüştür.