LGS Soru Bankası / T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük / Atatürk'ün Ölümü ve Sonrası

9. Atatürk'ün Ölümü ve Sonrası

Bu bölümde soruları ve açıklamalarını inceleyebilirsin.

7. Ünite: Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası

Soru 1 · Kavrama · Atatürk'ün kaleme aldığı eserler· İTA.8.7.2
Atatürk, "En büyük eserim Türkiye Cumhuriyeti'dir." sözüyle kurduğu devleti en önemli eseri olarak görmüştür. Bunun yanında Türk milletine yazılı eserler de bırakmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün yazdığı kitaplardan biridir?
1. A)
  Safahat
2. B)
  Ateşten Gömlek
3. C)
  Geometri
4. D)
  Türkçülüğün Esasları
İpucu
- Şıklardaki kitapların yazarlarını yanlarına yaz.
- Atatürk'ün matematik terimlerinin Türkçeleşmesine katkı sağlayan eserini düşün.
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: C
1. Soru Atatürk'ün yazdığı kitabı soruyor.
2. Safahat Mehmet Âkif Ersoy'un, Ateşten Gömlek Halide Edib Adıvar'ın, Türkçülüğün Esasları Ziya Gökalp'in kitabıdır.
3. Geometri, Atatürk'ün geometri terimlerini Türkçeleştirmek için yazdığı kitaptır.
Soru 2 · Kavrama · Yeni cumhurbaşkanının seçimi· İTA.8.7.1
Atatürk'ün ölümünden sonra TBMM toplanarak yeni cumhurbaşkanını seçti. Seçilen kişi, Millî Mücadele'de Batı Cephesi komutanlığı yapmış ve Lozan Konferansı'nda Türk heyetine başkanlık etmişti.
Bu bilgilerde sözü edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)
  İsmet İnönü
2. B)
  Kâzım Karabekir
3. C)
  Fevzi Çakmak
4. D)
  Celal Bayar
İpucu
- Lozan Konferansı'nda Türk heyetinin başında kim vardı?
- Batı Cephesi'nde düzenli ordunun ilk zaferlerini kazanan komutan kimdi?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. Batı Cephesi komutanı ve Lozan'daki Türk heyetinin başkanı İsmet Paşa'dır.
2. Atatürk'ün ölümünden sonra TBMM onu cumhurbaşkanı seçmiştir.
3. Cevap: İsmet İnönü.
Soru 3 · Pekiştirme · Yabancı basındaki yankılar· İTA.8.7.1
Atatürk'ün ölümü üzerine yabancı gazetelerde çıkan yorumlar aşağıda özetlenmiştir (gazetelerdeki sözler aynen aktarılmamıştır):
• Atatürk, yıkılmış bir imparatorluğun içinden yeni ve bağımsız bir devlet çıkarmıştır.
• Onun önderliğinde başarıya ulaşan bağımsızlık mücadelesi, sömürge altındaki milletlere örnek olmuştur.
• Kurduğu devlet, ölümünden sonra da kurumlarıyla yoluna devam edecektir.
Bu yorumlara göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
1. A)
  Atatürk'ün ilkeleri başka devletlerin yönetimlerince de benimsenmiştir.
2. B)
  Atatürk'ün naaşı geçici olarak Etnografya Müzesine konmuştur.
3. C)
  Yabancı basın Atatürk'ü daha çok bir komutan olarak anmıştır.
4. D)
  Atatürk'ün mücadelesi başka milletler için de değer taşımıştır.
İpucu
- Hangi yorum Türkiye dışındaki milletlerden söz ediyor?
- 'Bu yorumlara göre' sorusunda yorumlarda geçmeyen doğru bir bilgi cevap olabilir mi?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: D
1. İkinci yorum, Atatürk önderliğindeki mücadelenin sömürge altındaki milletlere örnek olduğunu söylüyor.
2. Bu, mücadelenin Türkiye sınırlarını aşan bir değer taşıdığını gösterir.
3. Öteki şıklar ya yorumları genişletir ya daraltır ya da yorumlarda geçmez.
Soru 4 · Pekiştirme · Savaş öncesi girişimler· İTA.8.7.3
Atatürk, ölümünden önceki yıllarda Avrupa'daki gelişmeleri izleyerek yeni bir dünya savaşının çıkabileceğini öngörmüştü. Bu dönemde Türkiye, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'nı imzaladı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar'ın denetimini üstlendi.
Bu girişimlerin Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı'nda izlediği denge siyasetine katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)
  Türkiye'yi savaşa bir ittifakın yanında katılmak zorunda bırakması
2. B)
  Sınırları güvenceye alarak savaşın dışında kalmayı kolaylaştırması
3. C)
  Boğazlar'ın denetimini uluslararası bir komisyona bırakması
4. D)
  Büyük devletlerle ittifak kurulmasını sağlaması
İpucu
- Üç girişimin her biri Türkiye'nin hangi sınırını ya da bölgesini güvenceye alıyor?
- Türkiye İkinci Dünya Savaşı'nda çatışmalara katıldı mı?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B
1. Balkan Antantı ve Sadabat Paktı batı ve doğu sınırlarını, Montrö ise Boğazlar'ı güvenceye almıştır.
2. Sınırları güvende olan Türkiye, savaş boyunca fiilî çatışmalara katılmaktan kaçınabilmiştir.
3. Bu girişimler denge siyasetini kolaylaştırmıştır.
Soru 5 · Kavrama · Savaşın etki alanları· İTA.8.7.4
Türkiye İkinci Dünya Savaşı'nda çatışmalara fiilen katılmadı. Ancak savaş, Türkiye'yi siyasi, sosyal ve ekonomik açıdan derinden etkiledi.
Aşağıdakilerden hangisi savaşın Türkiye'ye ekonomik alandaki etkilerinden biridir?
1. A)
  Sovyetler Birliği'nin Boğazlar üzerinde hak istemesi
2. B)
  Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer alması
3. C)
  Üretimin azalması ve fiyatların yükselmesi
4. D)
  Çok partili hayata geçişin hızlanması
İpucu
- Her şıkkın yanına 'siyasi' ya da 'ekonomik' yaz.
- Hangi şık üretim, para ve fiyatlarla ilgilidir?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: C
1. Sovyetlerin Boğazlar istekleri, BM üyeliği ve çok partili hayata geçiş siyasi alandaki etkilerdir.
2. Üretimin azalması ve fiyatların yükselmesi, ülkenin ekonomisini doğrudan ilgilendirir.
3. Ekonomik alandaki etki: üretimin azalması ve fiyatların yükselmesi.
Soru 6 · LGS düzeyi · Savaş yıllarında ekonomi· İTA.8.7.4
Türkiye İkinci Dünya Savaşı'nda çatışmalara fiilen katılmadı; ancak savaşın her an sınırlarına dayanabileceği düşüncesiyle kısmi seferberlik ilan ederek ordusunu uzun süre savaşa hazır tuttu. Askere alınan çok sayıda genç, tarlalardan ve fabrikalardan uzaklaştı. Üretim azalırken savunma harcamaları arttı, bazı mallar piyasadan çekildi ve karaborsa ortaya çıktı. Hükûmet, Millî Korunma Kanunu ile fiyatları ve üretimi denetlemeye çalıştı; ekmek gibi temel ürünler karneyle dağıtıldı.
Bu metne göre Türkiye'de yaşanan ekonomik sıkıntıların temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)
  Ordusunu uzun süre seferber tutması
2. B)
  Millî Korunma Kanunu'nun fiyatları denetlemesi
3. C)
  Türkiye topraklarında savaşın yaşanması
4. D)
  Savaş sonunda Birleşmiş Milletlere katılması
İpucu
- Metindeki olayları 'önce ne oldu, sonra ne oldu' diye sırala.
- Hükûmetin aldığı önlemler sıkıntıdan önce mi, sonra mı geliyor?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: A
1. Türkiye çatışmalara katılmamış ama kısmi seferberlik ilan ederek ordusunu uzun süre hazır tutmuştur.
2. Askere alınanlar üretimden uzaklaşınca üretim azalmış, harcamalar artmış, karaborsa çıkmıştır.
3. Kanun ve karne bu sıkıntılara karşı alınan önlemlerdir; temel neden savaşa girmediği hâlde ordusunu uzun süre seferber tutmaktır.
Soru 7 · LGS düzeyi · Çok partili döneme geçiş· İTA.8.7.5
İkinci Dünya Savaşı'nı, içinde demokrasiyle yönetilen Batılı devletlerin de bulunduğu Müttefikler kazandı. Bu durum dünyada demokrasiye olan ilgiyi artırdı. Türkiye de Birleşmiş Milletlerin kuruluş konferansına katılarak demokratik ilkelere bağlılığını gösterdi. Bu ortamda Cumhuriyet Halk Partisi milletvekillerinden Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü, demokratik usullerin daha geniş uygulanmasını isteyen bir önerge verdi. Bu milletvekilleri daha sonra Demokrat Partiyi kurdu. Kısa süre sonra Cumhuriyet döneminin ilk çok partili genel seçimi yapıldı; seçimden sonra da Cumhuriyet Halk Partisi iktidarda kaldı.
I. Savaşın sonunda dünyada yaşanan gelişmeler, çok partili hayata geçişi hızlandırmıştır.
II. Muhalefet partilerinden biri, iktidar partisinin içinden çıkan milletvekillerince kurulmuştur.
III. İlk çok partili genel seçimde iktidar değişmiştir.
Bu metne göre yukarıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
1. A)
  Yalnız II
2. B)
  I ve II
3. C)
  I ve III
4. D)
  II ve III
İpucu
- Metnin ilk iki cümlesi Türkiye dışındaki hangi gelişmelerden söz ediyor?
- Metnin son cümlesine göre seçimden sonra iktidar değişti mi?
Cevap ve çözüm
Doğru cevap: B
1. Savaşı demokratik devletlerin kazanması demokrasiye ilgiyi artırmış, Türkiye BM'nin kuruluş konferansına katılmıştır: I doğru.
2. Önergeyi veren Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilleri Demokrat Partiyi kurmuştur: II doğru.
3. Metne göre seçimden sonra da Cumhuriyet Halk Partisi iktidarda kalmıştır: III'e ulaşılamaz. Cevap I ve II.